Պարբերական հիվանդություն

Պարբերական (երևանյան հիվանդություն, միջերկրածովյան տենդ) հիվանդությունը բնորոշվում է չափազանց սուր որովայնային ցավերով, տենդով: Այս հիվանդությունն իր դրսևորման առանձնահատկություններն ունի, կարող է տարիներ շարունակ չարտահայտվել, իսկ արտահայտվելիս էլ ունենալ բոլորովին տարբեր կլինիկա ու պատկեր: Սակայն, միևնույն ժամանակ բավական ընդհանրական են ախտանշաններն ու ընթացքը: Լինում են դեպքեր, երբ հիվանդությունն ունենում է իր ընդգծված բարդությունները՝  կարող է բարդանալ երիկամների և այլ օրգանների ախտահարումով՝ ամիլոիդոզով: Աշխարհում այս հիվանդությունը հանդիպում է այն ազգերի մոտ, որոնք պատմականորեն բնակվել են միջերկրածովյան տարածաշրջանում ՝ հայերի, հրեաների, արաբների, նաև թուրքերի։

Հիվանդության պատճառը գեներից մեկ զույգում առաջացած փոփոխությունն է՝ մուտացիան, որը փոխանցվում է ժառանգաբար։ Այս մուտացիայի հետևանքով օրգանիզմում ակտիվանում է բորբոքումը, որը ժամանակ առ ժամանակ սուր բռնկման տեսք է ստանում:

Փոփոխված գենը կարող է սերնդեսերունդ փոխանցվել և միշտ հանդիպել «առողջ» գենի հետ, սակայն հիվանդի ազգականներից ոչ մեկը չտառապի պարբերական հիվանդությամբ։ Հիվանդի քույրերի և եղբայրների մոտ պարբերական հիվանդության առկայության հավանականությունը կազմում է 1:4: Եթե պարբերական հիվանդություն ունեցողն ամուսնանա երկու նորմալ գեն ունեցող անձի հետ, ապա նրանց երեխաները պարբերական հիվանդություն չեն ունենա, սակայն կկրեն հիվանդ ծնողի կողմից ժառանգած և փոփոխված՝ մուտացիայի ենթարկված մեկական գեն։

Մասնագետներն առանձնացնում են ավելի քան յոթանասուն նոպայի տեսակ, որոնք բնորոշ են պարբերական հիվանդությանը:

Հիվանդության սրացման փուլը կարող է տևել 2-3 օր, իսկ հետո հիվանդներն արագ ապաքինվում են, և անմիջապես վերականգնվում է նրանց նորմալ ինքնազգացողությունն ու աշխատունակությունը: Եվ որևէ ախտանշան առաջին հայացքից չի մատնում հիվանդության առկայության մասին: Հիվանդությունն ունի քրոնիկ ընթացք: Պարբերական հիվանդություն տերմինն առաջին անգամ սկսել է կիրառվել 1948 թվականին՝ Հ. Ա. Ռեյմանի կողմից:

1840 թվականից բժիշկները հայտնաբերել են հիվանդության հոդային տարբերակը:

Քիչ չեն դեպքեր, երբ հիվանդությունն ի հայտ է գալիս ծննդյան առաջին իսկ օրերից: Սակայն սովորաբար այն հայտնաբերվում է դեռահասության տարիքում:

Բոլոր այն դեպքերում, երբ հիվանդությունը կրում է ընտանեկան բնույթ, վիճակագրությունը փաստում է, որ առաջանում են հիմնական բարդությունները՝ ամիլոիդոզ,  տենդային հաճախակի նոպաներ:

Կար տեսակետ, թե հիվանդությունն ունի վարակիչ բնույթ, սակայն տասնամյակներ շարունակ իրականացված ուսումնասիրությունները պարզեցին, որ այն որևէ առընչություն չունի վարակի հետ:

Պարբերական հիվանդության ախտորոշումը սահմանվում է գենետիկական հետազոտության արդյունքում: Հիվանդությունը, որպես այդպիսին, բուժում չունի: Ախտորոշված հիվանդներն ամբողջ կյանքի ընթացքում պետք  է ընդունեն կոլխիցին ազդող նյութով դեղամիջոցը: Սակայն բոլոր այն դեպքերում, երբ նկատվում են բարդություններ, երբ հիվանդությունը սկսում է իր ազդեցությունն ունենալ այլ օրգան-համակարգերի ախտահարումով, նշանակվում է սիմպտոմատիկ բուժում:

Հատկանշական է, որ պարբերական հիվանդությամբ մարդիկ երբեմն տարիներ շարունակ չեն էլ ունենում սրացման փուլերը: Դա ևս հիվանդության առանձնահատկություններից է, մասնագետները այն դեռևս չեն կարողանում լիարժեք պատճառաբանել:

Միևնույն ժամանակ, հերքվում է  այն կարծրատիպը, թե հիվանդությամբ տառապողները միայն Երևան քաղաքի բնակիչներն են և թե բնակավայրը փոխելը կնպաստի նոպաների դադարեցմանը: